Kranenburg

  • Stationsgebied
  • Gebiedsvisie
Harderwijk

In opdracht van de gemeente Harderwijk maakte ECHO Urban Design het ontwikkelkader voor Kranenburg: de transformatie van een voormalig defensieterrein tot een nieuw, groen en gemengd woongebied aan de rand van het stationsgebied. Het ontwikkelkader vormt de ruimtelijke en programmatische basis voor de herontwikkeling van het circa 11 hectare grote terrein, waar wonen, erfgoed, landschap en maatschappelijke functies samenkomen. In de zomer van 2024 is het ontwikkelkader vastgesteld door de gemeenteraad van Harderwijk.

De opgave voor Kranenburg is veelzijdig. Het gebied moet ruimte bieden aan circa 500 woningen, bijdragen aan de woningbouwopgave van Harderwijk en tegelijkertijd zorgvuldig omgaan met de unieke cultuurhistorische identiteit van het voormalige kazerneterrein. Daarnaast was er een sterke ambitie om een toekomstbestendige en inclusieve wijk te ontwikkelen waarin gezondheid, ontmoeting, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit centraal staan. Het plan sluit aan op de uitgangspunten van de Omgevingsvisie Harderwijk, waarin het natuurlijke systeem en het welzijn van inwoners leidend zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen.

Opdrachtgever: Gemeente Harderwijk
Ontwerp: 2023 – 2024
Type: Ontwikkelkader
Status: Vastgesteld 2024
Bruto vloeroppervlak: 500 woningen, 350m² voorzieningen
Partners: Gemeente Harderwijk
Rol in project: Stedenbouw- en landschap
Projectwebsite: https://www.kranenburgharderwijk.nl
Luchtfoto van het plangebied
De Mess, een van de markante militaire gebouwen op het terrein
Plangebied direct bij het station en in de nabijheid van de Veluwe en het centrum

Ontwerp en ruimtelijke visie

Het ontwikkelkader voor Kranenburg is opgebouwd vanuit een robuust groen raamwerk dat de bestaande kwaliteiten van het terrein versterkt en verbindt met de omliggende stad. De bestaande bomenstructuren, groene mantel en historische routes vormen de basis voor de nieuwe wijk. Binnen dit raamwerk ontstaat een gevarieerd woongebied met drie onderscheidende leefmilieus: de ontmoetingsas, de buurtkamers en de boskamers.

De Ontmoetingsas

Dit is het levendige hart van Kranenburg en verbindt het station met de omliggende buurten. Deze brede, groene route is primair ingericht voor voetgangers en fietsers en biedt ruimte aan ontmoeting, verblijf, sport en kleinschalige publieke functies. Historische gebouwen zoals de officiersmess en andere karakteristieke defensiegebouwen krijgen hier een nieuwe rol als identiteitsdragers van het gebied.

De Boskamers

Ten Noorden van de ontmoetingsas liggen de boskamers. De boskamers sluiten juist aan op het bestaande bosrijke karakter van het terrein. Hier liggen woongebouwen tussen het groen en wordt de natuurlijke omgeving onderdeel van de woonbeleving. Informele wandelroutes, open plekken en zichtlijnen zorgen voor een sterke relatie tussen wonen en landschap.

De Buurtkamers

Ten zuiden van de ontmoetingsas liggen de buurtkamers. In de buurtkamers verwijst de stedenbouwkundige opzet naar het militaire verleden van Kranenburg, met rationele structuren, groene lanen, collectieve binnenhoven en een mix van grondgebonden woningen en kleinschalige appartementengebouwen.

Barakken op kazerneterrein Kranenburg
Het historische hek van Kranenburg met de poort naar de Mecklenburglaan

Erfgoed en identiteit

Het militaire verleden van Kranenburg vormt een belangrijke inspiratiebron voor de ontwikkeling van de nieuwe wijk. Historische structuren, gebouwen en elementen worden behouden, hergebruikt en zichtbaar gemaakt in het plan. Het monumentale hekwerk rondom het terrein, de officiersmess en verschillende voormalige defensiegebouwen blijven behouden en krijgen een nieuwe functie binnen de wijk.

Ook in de architectuur en openbare ruimte wordt verwezen naar de geschiedenis van de plek. De stedenbouwkundige structuur, materialisering, zichtlijnen en collectieve ruimtes grijpen terug op kenmerken van historische kazerneterreinen. Hiermee ontstaat een wijk met een herkenbare identiteit waarin nieuwe ontwikkelingen voortbouwen op de bestaande gelaagdheid van het gebied.

De entree van Kranenburg van uit de Mecklenburglaan met zicht op de Buurtkamers.

De ontmoetingsas als centrale plek in Kranenburg voor langzaamverkeer.

Gebruik, ontmoeting en maatschappelijke betekenis

Kranenburg wordt ontwikkeld als een gemengde en inclusieve woonwijk voor uiteenlopende doelgroepen. Het plan zet sterk in op sociale cohesie en gemeenschappelijkheid. Collectieve voorzieningen, gedeelde buitenruimtes en ontmoetingsplekken vormen een belangrijk onderdeel van de ruimtelijke opzet. De openbare ruimte stimuleert ontmoeting, beweging en verblijf en draagt bij aan een gezonde leefomgeving.

Binnen het gebied blijft ook ruimte voor maatschappelijke en culturele functies. Stichting MESS behoudt een plek in de voormalige officiersmess als cultureleontmoetingsplek voor de stad. Daarnaast blijft Landstede verbonden aan het gebied met onderwijsfuncties die aansluiten op het militaire karakter van Kranenburg. Door wonen, cultuur, onderwijs en ontmoeting te combineren ontstaat een levendige wijk met een sterke maatschappelijke betekenis voor Harderwijk.

Een levendige wijk met een sterke maatschappelijke betekenis voor Harderwijk

Themakaart: groen

Themakaart mobiliteit: langzaamverkeer

Themakaart mobiliteit: auto

Themakaart: ontmoetingsplekken

Themakaart: erfgoed

Landschap, duurzaamheid en mobiliteit

De ontwikkeling van Kranenburg zet sterk in op klimaatadaptatie en natuurinclusief ontwerp. Bestaande bomen en bosstructuren worden zoveel mogelijk behouden en versterkt. Het plan biedt ruimte voor waterberging, biodiversiteit en verkoeling tijdens warme periodes. De historische loop van de Sypelbeek vormt daarbij een belangrijke inspiratie voor de waterstructuur in het gebied.

Kranenburg wordt bovendien ontwikkeld als een autoluwe wijk waarin langzaam verkeer centraal staat. Dankzij de ligging direct naast het station en de goede verbindingen met de binnenstad en omliggende voorzieningen wordt ingezet op lopen, fietsen en gedeelde mobiliteit. Parkeren wordt zoveel mogelijk geconcentreerd aan de randen van het gebied, zodat de openbare ruimte binnen de wijk groen, rustig en verblijfsgericht kan blijven.

Participatie met omwonenden in de Mess

Proces en samenwerking

Het ontwikkelkader voor Kranenburg is tot stand gekomen via een intensief participatieproces met bewoners, gebruikers, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden. Via gesprekken, participatiebijeenkomsten en een online platform zijn wensen, zorgen en ideeën opgehaald en verwerkt in de planvorming. Daarbij was er specifieke aandacht voor de relatie tussen de fysieke leefomgeving en maatschappelijke opgaven zoals gezondheid, ontmoeting en samenredzaamheid.

Met het ontwikkelkader is een belangrijke stap gezet richting de transformatie van Kranenburg tot een nieuwe stadswijk waar erfgoed, landschap en eigentijds wonen samenkomen. Het kader vormt de basis voor de verdere uitwerking van het masterplan en de toekomstige ontwikkeling van het gebied. In 2025 is ECHO met het masterplan gestart.

Meer weten over dit project?

Esmee vertelt je er graag meer over!